Đau bụng dưới là cảm giác đau, tức hoặc co thắt ở vùng dưới rốn, có thể nằm giữa bụng, lệch trái hay lệch phải. Triệu chứng đôi khi liên quan đến đầy hơi, táo bón hoặc kỳ kinh, nhưng cũng có thể bắt nguồn từ bệnh tiêu hóa, tiết niệu, sinh dục hay tình trạng cấp cứu.
Đau bụng dưới là gì và biểu hiện thế nào?
Vùng bụng dưới chứa ruột, ruột thừa, bàng quang, niệu quản và cơ quan sinh sản. Vì vậy, đau bụng dưới không phải tên một bệnh cụ thể mà là triệu chứng có thể xuất phát từ nhiều hệ cơ quan.
Cơn đau có thể âm ỉ, căng tức, quặn từng đợt hoặc nhói đột ngột. Nên ghi nhận thời điểm khởi phát, bên đau, hướng lan và yếu tố làm đau thay đổi.
Nguyên nhân thường gặp ở cả nam và nữ
Rối loạn tiêu hóa, táo bón
Đầy hơi, táo bón, viêm dạ dày ruột hoặc hội chứng ruột kích thích có thể gây đau quặn, chướng bụng và thay đổi đại tiện. Đi ngoài ra máu, phân đen, nôn liên tục, bụng căng cứng hoặc không thể trung tiện là dấu hiệu cần khám ngay.
Viêm ruột thừa
Viêm ruột thừa thường bắt đầu bằng đau quanh rốn rồi chuyển xuống bụng dưới bên phải, tăng khi đi lại, ho hoặc ấn vào bụng. Cơn đau tăng dần hoặc khu trú rõ bên phải cần được đánh giá sớm; không nên tự dùng thuốc nhuận tràng hay chườm nóng mạnh.
Nhiễm trùng tiết niệu và sỏi
Nhiễm trùng bàng quang có thể gây đau bụng dưới, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có máu. Sỏi thận hay sỏi niệu quản thường gây đau dữ dội từng cơn từ hông lưng lan xuống bẹn. Đau kèm sốt, rét run, tiểu máu, nôn nhiều hay khó tiểu cần được khám khẩn cấp.
Căng cơ và thoát vị
Nâng vật nặng, ho kéo dài hoặc vận động quá sức có thể làm căng cơ thành bụng. Thoát vị bẹn thường tạo khối phồng ở bẹn, rõ hơn khi đứng hoặc ho. Khối phồng đau, cứng, không đẩy vào được, kèm nôn hoặc bí trung tiện cần cấp cứu.
Nguyên nhân đau bụng dưới ở nữ giới
Đau bụng kinh và rụng trứng
Co bóp tử cung trong kỳ kinh có thể gây đau âm ỉ hoặc co thắt ở giữa bụng dưới, đôi khi lan ra lưng và đùi. Nếu đau ngày càng dữ dội, ảnh hưởng sinh hoạt, phụ nữ nên khám để loại trừ lạc nội mạc tử cung, u xơ hay bệnh lý khác.
Viêm vùng chậu
Viêm vùng chậu có thể gây đau bụng dưới âm ỉ, khí hư bất thường, sốt, tiểu đau, chảy máu giữa kỳ hoặc đau khi quan hệ. Khám sớm giúp hạn chế đau kéo dài, áp xe hoặc ảnh hưởng khả năng sinh sản; không nên tự mua kháng sinh.
U nang hoặc xoắn buồng trứng
U nang buồng trứng có thể gây cảm giác nặng hoặc đau lệch một bên. Khi nang vỡ hay buồng trứng bị xoắn, cơn đau thường đột ngột, dữ dội, kèm buồn nôn, nôn hoặc choáng. Đau một bên dữ dội cần được đánh giá nhanh.
Mang thai ngoài tử cung
Phụ nữ trễ kinh hoặc có khả năng mang thai mà đau một bên, ra máu âm đạo bất thường cần thử thai và liên hệ cơ sở y tế. Khi thai ngoài tử cung vỡ, người bệnh có thể đau dữ dội, đau vai, chóng mặt, yếu hoặc ngất. Đây là tình trạng đe dọa tính mạng, không thể điều trị tại nhà.
Nguyên nhân đau bụng dưới ở nam giới
Viêm tuyến tiền liệt
Viêm tuyến tiền liệt có thể gây đau vùng dưới rốn, tầng sinh môn, bẹn, dương vật hoặc tinh hoàn. Triệu chứng thường kèm tiểu buốt, tiểu khó, tiểu nhiều lần hoặc đau khi xuất tinh. Nam giới sốt, bí tiểu hoặc đau tăng nhanh cần khám sớm.
Xoắn tinh hoàn
Xoắn tinh hoàn thường gây đau bìu đột ngột, dữ dội, sưng một bên, buồn nôn hoặc đau lan lên bụng dưới. Đây là tình trạng cần phẫu thuật cấp cứu để bảo vệ tinh hoàn, vì vậy không nên chờ cơn đau tự hết.
Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám ngay
Người bị đau bụng dưới nên đến khoa cấp cứu hoặc gọi hỗ trợ y tế khi có một trong các biểu hiện sau:
- Đau đột ngột, rất dữ dội hoặc tăng nhanh.
- Bụng cứng, đau nhiều khi chạm, chướng rõ hoặc không thể đi ngoài, trung tiện.
- Ngất, khó thở, da lạnh ẩm, chóng mặt nhiều hoặc yếu lả.
- Nôn ra máu, đi ngoài phân đen, phân có máu hoặc tiểu ra máu.
- Sốt cao, rét run, nôn liên tục hoặc không uống được nước.
- Có thể mang thai kèm đau một bên, ra máu âm đạo, đau vai hay choáng.
- Đau tinh hoàn đột ngột, sưng bìu hoặc buồn nôn.
- Không thể đi tiểu hoặc đau lan mạnh ra lưng, bẹn.
Ngoài tình huống cấp cứu, nên đặt lịch khám nếu đau kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc ảnh hưởng sinh hoạt. Sụt cân, thay đổi đại tiện, tiểu tiện hoặc chảy máu âm đạo bất thường cũng cần được kiểm tra.
Cách giảm đau bụng dưới tại nhà
Biện pháp tại nhà chỉ phù hợp khi cơn đau nhẹ và không có dấu hiệu cảnh báo. Người bệnh nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn dễ tiêu và hạn chế rượu bia, thức ăn nhiều dầu mỡ.
Chườm ấm nhẹ có thể giúp giảm co thắt do kỳ kinh hoặc đầy hơi, nhưng không nên chườm nóng khi đau chưa rõ nguyên nhân. Không dùng thuốc nhuận tràng nếu đau dữ dội, nôn hay bí trung tiện.
Thuốc giảm đau không kê đơn cần dùng đúng hướng dẫn trên nhãn và lưu ý bệnh nền, thai kỳ, dị ứng hay thuốc đang sử dụng. Không phối hợp thuốc cùng hoạt chất hoặc tự dùng kháng sinh.
Khi nào cần gặp bác sĩ để chẩn đoán?
Bác sĩ có thể hỏi bệnh, khám bụng và chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu, thử thai, siêu âm hoặc chẩn đoán hình ảnh tùy trường hợp. Điều trị đau bụng dưới phụ thuộc vào nguyên nhân, từ thay đổi chế độ ăn, dùng thuốc đến can thiệp cấp cứu khám phá thêm tại sieuthivape.
Không nên tự kết luận bệnh chỉ dựa vào vị trí đau vì nhiều tình trạng có biểu hiện giống nhau. Khi cơn đau mạnh, kéo dài hơn dự kiến hoặc đi kèm dấu hiệu bất thường, lựa chọn an toàn nhất là liên hệ bác sĩ để được đánh giá trực tiếp.
